Houtbouw vraagt om lef, kennis en vakmanschap

Bouwen met hout. In Amsterdam, Rotterdam, Lelystad, Den Haag en op steeds meer plekken in Europa verrijzen gebouwen waarin hout, bamboe, stro en andere biobased materialen een hoofdrol spelen. Niet als nostalgische terugkeer naar vroeger, maar als antwoord op een belangrijke vraag waar eigenlijk direct antwoord op gegeven moet worden: hoe bouwen we duurzamer, sneller en slimmer, zonder de risico’s uit het oog te verliezen?

Die vraag stond centraal tijdens de relatiedag van Troostwijk | BvT op 4 juni jongstleden. Een middag vol kennis, ontmoeting en verdieping, georganiseerd door de afdeling die zich met Risk Engineering bezighoudt. Directeur Andre van Strien opende de bijeenkomst met zichtbaar enthousiasme. “We willen vandaag samen kijken naar de risico’s én kansen van bouwen met hout”, zei hij. “Want als risk engineers willen wij niet alleen signaleren wat er mis kan gaan, maar vooral bijdragen aan oplossingen die de continuïteit van organisaties waarborgen.”

De belangstelling voor het onderwerp bleek groot. Andre voelde al enkele maanden geleden aan dat houtbouw en biobased bouwen precies het thema zijn waar de markt behoefte aan heeft. Niet als tijdelijke trend, maar als ontwikkeling die raakt aan duurzaamheid, bouwtechniek, verzekerbaarheid en risicobeheersing. In vakbladen, podcasts, webinars en gesprekken binnen de verzekeringsmarkt komt het onderwerp steeds nadrukkelijker naar voren. Juist daarom koos Troostwijk | BvT ervoor om relaties, verzekeraars, risk engineers en andere betrokkenen samen te brengen: om kennis te delen, vragen te verdiepen en vanuit expertise richting te geven aan een ontwikkeling die de bouwsector blijvend verandert.

Keynote-spreker Pablo van der Lugt nam de aanwezigen mee in de wereld van houtbouw, biobased materialen en circulair bouwen. Met zijn lezing liet hij zien dat houtbouw niet zomaar een trend is, maar een noodzakelijke ontwikkeling. De gebouwde omgeving is namelijk verantwoordelijk voor een groot deel van de wereldwijde CO2-uitstoot. Niet alleen door energieverbruik tijdens het gebruik van gebouwen, maar ook door de productie van materialen als beton, staal, aluminium en kunststof. Juist daar ligt volgens Pablo een enorme kans.

Hout doet iets wat beton en staal niet kunnen: het slaat CO₂ op. Bomen nemen CO₂ op tijdens hun groei en leggen die vast in het materiaal. Wordt dat hout toegepast in gebouwen, dan blijft die CO₂ langdurig opgeslagen. “Een houten gebouw kan in feite honderden jaren CO₂ vasthouden”, liet Pablo zien aan de hand van oude houten constructies die al eeuwen meegaan. De voorwaarde cruciaal: houd het hout droog en detailleer goed.

Met voorbeelden als HAUT in Amsterdam, Hotel Jakarta, The Roofs in Den Haag en het project SAWA in Rotterdam liet Pablo zien hoe snel de ontwikkeling gaat. Houtbouw is allang niet meer kleinschalig of experimenteel. Hoogbouw, woningen, kantoren en hotels worden inmiddels in hybride houtconstructies gerealiseerd. Dankzij prefabricage in de fabriek kunnen casco’s bovendien razendsnel worden opgebouwd.

Dat levert voordelen op voor duurzaamheid, bouwsnelheid, transport en werkomstandigheden op de bouwplaats. Maar Pablo was ook duidelijk over de aandachtspunten. Hout vraagt om andere kennis dan traditionele bouw. Vocht, brandveiligheid, detaillering en monitoring verdienen serieuze aandacht. Niet om houtbouw af te remmen, maar om het goed te doen.

Na de inspirerende blik op de mogelijkheden bracht Andre het perspectief van de risk engineer in. Hij deed dat met oog voor de lessen uit het verleden. Want elke bouwrevolutie bracht nieuwe risico’s met zich mee. Betonbouw kende in de beginperiode constructieve fouten. Nieuwe isolatiematerialen leerden de sector opnieuw nadenken over brandvoortplanting, gevels en compartimentering. Ook houtbouw vraagt volgens Andre om diezelfde lerende houding. “Duurzaam bouwen is niet moeilijk”, stelde hij. “Maar duurzaam bouwen goed doen, dat is vakmanschap.”

Daarmee raakte hij direct de kern van de middag. Houtbouw is kansrijk en noodzakelijk, maar vraagt om discipline in ontwerp, uitvoering, beheer en inspectie. Een detail dat op papier klopt, moet ook op de bouwplaats goed worden uitgevoerd. Een brandwerende doorvoer, een vochtgevoelige aansluiting, een sprinklerstrategie of een verborgen verbinding: het zijn precies die punten waar risico’s ontstaan als ze niet goed worden gecontroleerd.

Andre pleitte daarom voor vroegtijdige betrokkenheid van risico-experts. Niet pas wanneer een gebouw af is, maar juist in de fase waarin keuzes worden gemaakt. Hoe wordt brandcompartimentering geborgd? Waar komen vochtmeters?  Hoe kan een (deel)schade na brand of lekkage worden hersteld?

Wat betekent een sprinklerinstallatie voor mogelijke waterschade? En hoe houd je zicht op elementen die later achter afwerking verdwijnen?

De kracht van de relatiedag zat in de combinatie van inspiratie en realiteitszin. Pablo liet zien waarom houtbouw nodig is en hoeveel potentie biobased bouwen heeft. Andre liet zien wat er nodig is om die potentie verzekerbaar, beheersbaar en duurzaam te maken.

Daarmee werd ook de rol van Troostwijk | BvT duidelijk. Risk Engineering gaat niet over het afvinken van lijstjes, maar over het begrijpen van risico’s in een veranderende wereld. Over meedenken aan de voorkant. Over inspecties, taxaties, schade-expertise, bedrijfsschadebeoordelingen en kennisdeling. En vooral: over het verbinden van partijen die elkaar nodig hebben om nieuwe bouwvormen veilig en verantwoord verder te brengen.

Die open houding past bij de fase waarin houtbouw zich bevindt. Er is al veel kennis, maar nog niet overal voldoende ervaring. Er zijn goede richtlijnen, maar ook nog vragen. Er zijn inspirerende projecten, maar ook onzekerheden over de mogelijkheden tot herstel, langetermijnprestaties en uitvoering in de praktijk. Juist daarom is kennisdeling zo belangrijk.

Alles bij elkaar was deze relatiedag meer dan een moment om kennis te delen. Naast de lezingen was er ruimte voor ontmoeting, netwerken en een rondleiding door de Krachtcentrale en de nabijgelegen Botterwerf. En voor discussie. Want de transitie naar duurzamer bouwen vraagt niet zozeer om toeschouwers, maar eerder om betrokken partijen die samen willen sparren. Die hun kennis willen delen. Ontwikkelaars, bouwers, verzekeraars, risk engineers, schade-experts, taxateurs en opdrachtgevers, werkelijk de hele keten heeft elkaar nodig. Niet om risico’s groter te maken dan ze zijn, maar om ze beter te begrijpen.

Andre sloot de middag af met een blik vooruit. Per 1 september krijgt de organisatie een nieuwe BV-naam: Troostwijk Risico-Inspecties. Een naam die nog duidelijker maakt waar het team voor staat: inzicht geven in risico’s, bijdragen aan continuïteit en organisaties helpen om verantwoord vooruit te bewegen.

De relatiedag maakte één ding duidelijk: houtbouw is geen hype. Het is een ontwikkeling die blijft. De vraag is niet óf de sector ermee te maken krijgt, maar hoe zij ermee omgaat. Met kennis, vakmanschap en samenwerking kan biobased bouwen uitgroeien tot een krachtige stap richting een duurzamere gebouwde omgeving.

Of zoals de middag in feite liet zien: de toekomst van bouwen is niet risicoloos. Maar wel kansrijk. Juist wanneer we bereid zijn om samen kennis te delen en van elkaar te leren.